Uzależnienie na prawdę często wiąże się ze zmianami w sposobie podejmowania decyzji, reagowania na stres i organizowania codziennych obowiązków. Z czasami czynność, która przedtem była tylko elementem życia, może zacząć wpływać na pracę, relacje rodzinne, finanse a także stan psychiczny. Charakterystyczne jest też stopniowe przesuwanie granic własnych zachowań.
Osoba uzależniona może ustalać sobie zasady dotyczące częstotliwości lub ilości, jednakże w praktyce nie zawsze udaje się ich przestrzegać. W ocenie takiej sytuacji znaczenie ma nie tylko samo występowanie nałogu, lecz też jego wpływ na różnorodne obszary funkcjonowania. Terapia uzależnień uwzględnia te współzależności, ponieważ praca nad zmianą jednego zachowania bez rozpoznania pozostałych trudności może nie odpowiadać prawdziwym potrzebom pacjenta. Inaczej wygląda postępowanie w sytuacji uzależnienia od alkoholu, przeciwnie przy uzależnieniu od substancji psychoaktywnych, leków, hazardu czy korzystania z internetu.
Duże znaczenie ma rozpoznawanie sytuacji, które poprzedzają wystąpienie zachowania uzależniającego. Nie zawsze jest to świadoma decyzja. W pewnych przypadkach wystarczy określona pora dnia, spotkanie z konkretnymi osobami, poczucie nudy lub napięcie po trudnej rozmowie, ażeby pojawiła się silna wymaganie powrotu do nałogu. W takich momentach walka z uzależnieniem obejmuje także naukę obserwowania własnych reakcji i zauważania sygnałów ostrzegawczych. W praktyce ważne jest odróżnienie samej potrzeby od działania pod jej wpływem. Osoba pracująca nad zmianą może analizować, jakie myśli pojawiają się przed nawrotem, jakie emocje im towarzyszą i jakie konsekwencje przynosi określony wybór. Nie chodzi w dodatku o całkowite wyeliminowanie niełatwych emocji. Ważniejsze jest poznanie sposobności radzenia sobie z nimi bez wykorzystywania wcześniejszego mechanizmu uzależnienia. Taka praca wymaga czasu, a jej zakres może zmieniać się wraz z pojawianiem się nowych trudności.
Wiele osób zastanawia się, jak poradzić sobie z uzależnieniem, kiedy problem trwa od lat i stał się częścią codziennego funkcjonowania. Pierwszym etapem może być określenie skali trudności a także ich wpływu na zdrowie i życie społeczne. Nie zawsze osoba uzależniona dostrzega wszystkie konsekwencje swoich działań. Niekiedy większą świadomość problemu mają członkowie rodziny, którzy zauważają zmiany w zachowaniu, powtarzające się konflikty lub zaniedbywanie obowiązków. W procesie diagnozy bierze się pod uwagę historię używania substancji lub powtarzania określonych czynności, wcześniejsze próby zmiany oraz występujące objawy. Na tej bazie można określić dalsze postępowanie. W zależności od sytuacji wykorzystuje się konsultacje psychologiczne, psychoterapię, leczenie psychiatryczne lub pomoc medyczną. Szczególnej sugestie wymagają uzależnienia od alkoholu i leków, ponieważ nagłe odstawienie niektórych substancji może wywołać poważne objawy fizyczne. W takich okolicznościach sposób przerwania ich przyjmowania powinien być ustalony z lekarzem.
Osobnym zagadnieniem jest utrzymanie przeróbek po zakończeniu intensywnego etapu leczenia. Powrót do codziennych zadań oznacza ponowne zetknięcie się z sytuacjami, które uprzednio sprzyjały nałogowi. Mogą to być spotkania towarzyskie, problemy finansowe, konflikty w związku albo przeciążenie zawodowe. Z tego względu w terapii porusza się też kwestie planowania dnia, zarządzania nierzadko i budowania relacji niezwiązanych z uzależniającym zachowaniem. Istotne jest też rozróżnienie między chwilowym kryzysem a powrotem do dawnych schematów. Pojedyncze skomplikowane zdarzenie nie musi oznaczać całkowitego zaprzepaszczenia wcześniejszej pracy, ale nie powinno być także bagatelizowane. Analiza okoliczności, które do niego doprowadziły, umożliwia określić, jakie elementy dotychczasowego postępowania wymagają zmiany. W przypadku długotrwałych uzależnień znaczenie ma przy tym sytuacja rodzinna. Bliscy mogą potrzebować własnego wsparcia, w szczególności jeżeli już przez długi czas dostosowywali swoje zachowanie do problemu jednej osoby. Odbudowa codziennych relacji, podział zadań i uwarunkowanie wzajemnych granic stanowią odrębny obszar pracy, którego nie można sprowadzić wyłącznie do zaprzestania używania substancji albo wykonywania określonych czynności.
Warto sprawdzić: prywatny ośrodek leczenia uzależnień.